İçeriğe geç
Atölyeleri aç (yeni sekmede açılır)

Eğitim Yolu

12. sınıfta işletmede mesleki eğitim: ücret, sigorta, beklentiler

MTAL 12. sınıfta işletmede mesleki eğitim: haftada kaç gün, 2026 ücret alt sınırı, sigorta, devlet katkısı, haklar, sorumluluklar ve iyi işletme seçimi.

Hazırlayanlar: Önder Gürbüz ve Yağmur Gürbüz, EAC MTALYayın: Son güncelleme: 12 dk okuma

Kısa cevap

  • Anadolu Meslek Programındaki öğrenci 12. sınıfta haftada 3 gün işletmede, 2 gün okulda eğitim görür.
  • 20 ve üzeri personeli olan işyerinde ücret, net asgari ücretin en az %30’udur: 2026’da 8.422,65 TL. 20’den az personeli olan işyerinde kanunun asıl hükmü %15 (4.211,33 TL) diyor; bu yıl hangisinin uygulanacağı netleşmedi. Ücret her türlü vergiden muaftır.
  • Sigorta primini işveren değil, MEB öder.
  • İşverene ödenen devlet katkısının süresi doldu; Kasım 2026 itibarıyla uzatma teklifi komisyondan geçti, Genel Kurul’u bekliyor.
  • Öğrenci haftada en az 2 gün ücretli teorik izin alır; günde 8 saatten fazla ve mesleği dışındaki işlerde çalıştırılamaz.
Bir matbaada genç bir öğrenci, deneyimli bir ustanın ofset baskı makinesini gösterirken anlattıklarını dinliyor; yanlarındaki masada renkli baskı tabakaları duruyor.
Temsilî görsel, yapay zekâ ile üretilmiştir.

İşletmede mesleki eğitim, Anadolu Meslek Programındaki öğrencinin 12. sınıf boyunca haftada üç gün gerçek bir işyerinde, iki gün okulda eğitim gördüğü zorunlu bir derstir[1]. 20 ve üzeri personeli olan işyerinde öğrenciye net asgari ücretin en az %30’u kadar, yani 2026’da en az 8.422,65 TL ücret ödenir; ücret vergiden muaftır ve sigorta primini MEB öder[2]. Grafik ve Fotoğraf öğrencileri için bu işyeri örneğin bir ajans, matbaa, yayınevi ya da fotoğraf stüdyosu olabilir.

Bu yazı 12. sınıfa geçecek öğrenciler ve velileri için hazırlandı. Kurallar MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği ile 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’na dayanıyor. Devlet katkısı konusu Kasım 2026’da değişmekte olduğu için yazı güncellenecek; üstteki “Son güncelleme” tarihine bakın.

  • 3 günhaftada işletmede beceri eğitimi (2 gün okulda teorik eğitim)Kaynak: OKY m.134
  • 24 saathaftalık işletmelerde mesleki eğitim dersi (60 dakikalık saat)Kaynak: MEB ÇÖP, 2026
  • 8.422,65 TL2026’da aylık en az ücret (20 ve üzeri personelli işyeri)Kaynak: 3308 m.25; hesap
  • %0öğrenci ücretinden kesilen vergiKaynak: 3308 m.25

İşletmede mesleki eğitim nedir, kimler yapar?

3308 sayılı Kanun kapsamındaki meslek alanlarında öğrencilerin 12. sınıfta işletmelerde mesleki eğitim görmesi esastır; Grafik ve Fotoğraf Alanı da bu alanlardandır[1][3]. Haftalık çizelgede bu ders 24 saattir; işletmedeki bir ders saati 60 dakika, okuldaki 40 dakikadır[3][1].

  • Anadolu Meslek Programı (AMP): 12. sınıfta işletmede eğitim vardır.
  • Anadolu Teknik Programı (ATP): İşletmede eğitim yoktur; öğrenci staj yapar ve seçmeli derslere daha çok saat ayırır[3].
  • Bazı okullarda 11. sınıfta da: İl istihdam ve mesleki eğitim kurulunun belirlediği okullarda işletmede eğitim 11. sınıfta başlar; bu durumda 11. sınıfta haftada 2 gün işletme, 3 gün okul düzeni uygulanabilir[1].
  • İşletme bulunamazsa: İşletme kapasitesi yetmezse AMP öğrencisi uygulamalı eğitimini okulun atölyesinde ya da protokolle bir işletmenin eğitim biriminde sürdürür[1].

Lisedeki dört yılın genel akışı için Grafik ve Fotoğraf Alanı nedir? rehberine bakabilirsiniz.

Haftanın kaç günü işletmede geçer?

Haftada üç gün işletmede beceri eğitimi, iki gün okulda ya da işletmenin eğitim biriminde teorik eğitim yapılması esastır. İşletmedeki eğitim ders yılı başında başlar, ders yılı sonunda biter[1].

  • İşletme, teorik eğitim için öğrenciye haftada en az iki gün ücretli izin vermek zorundadır[1].
  • Okulda yapılacak sınav günlerinde ve telafi eğitimi süresince de ücretli izin verilir[1].
  • İşletmede grev, lokavt ya da deprem, yangın, sel gibi bir afet olursa öğrenci eğitimini okulda sürdürür[1].
  • İşletme, ara tatil, yarıyıl ve yaz tatili süresince öğrenciye toplam bir ay ücretli izin vermek zorundadır[1]. Tatillerde işletmeye hangi günler gidileceğini koordinatör öğretmenden ve sözleşmeden öğrenin.

Staj ile işletmede mesleki eğitim arasında ne fark var?

İkisi aynı şey değildir: İşletmede mesleki eğitim 12. sınıf boyunca süren ve notla değerlendirilen bir derstir; staj ise eğitiminin tamamını okulda yapan öğrencilerin (özellikle ATP öğrencilerinin) tatillerde yaptığı 40 iş günlük bir uygulamadır[1].

Staj ve işletmede mesleki eğitim
Ölçütİşletmede mesleki eğitimStaj
Kimler yaparAnadolu Meslek Programı öğrencileri (12. sınıf, bazı okullarda 11. sınıftan)Eğitiminin tamamını okulda yapanlar, özellikle Anadolu Teknik Programı öğrencileri
SüreDers yılı boyunca, haftada 3 gün40 iş günü
Ne zamanOkul günlerindeÇoğunlukla ara tatil, yarıyıl ve yaz tatilinde; 10 iş gününe kadarı 9. sınıf sonunda yapılabilir
Sözleşmeİşletmelerde mesleki eğitim sözleşmesiStaj sözleşmesi
Ücret ve sigortaVarVar (işletmede yapılıyorsa)

Kaynak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m.126, 127, 132, 134; 3308 sayılı Kanun m.25.

En az bir dönem işletmede mesleki eğitim gören öğrenci stajını tamamlamış sayılır.

Öğrenciye ne kadar ücret ödenir?

3308 sayılı Kanun’a göre öğrenciye ödenecek ücret, 20 ve üzeri personeli olan işyerinde net asgari ücretin en az %30’u, 20’den az personeli olan işyerinde en az %15’idir[2]. 2026’da net asgari ücret 28.075,50 TL olduğu için tutarlar şöyledir[4]:

Öğrenci ücretinin kanuni alt sınırları (2026, aylık net)
Öğrenci ücretinin kanuni alt sınırları (2026, aylık net)Öğrenci ücretinin kanuni alt sınırları (2026, aylık net). Net asgari ücret (kıyas): 28.075,5 TL; %30: 20+ personelli işyeri: 8.422,65 TL; %15: 20’den az personel: 4.211,33 TL.Net asgari ücret (kıyas)28.075,5 TL%30: 20+ personelli işyeri8.422,65 TL%15: 20’den az personel4.211,33 TL015.00030.000
Verileri tablo olarak göster
SatırDeğer
Net asgari ücret (kıyas)28.075,5 TL
%30: 20+ personelli işyeri8.422,65 TL
%15: 20’den az personel4.211,33 TL

Kaynak: 3308 sayılı Kanun m.25; asgari ücret: KPMG Türkiye. Tutarlar bu blog tarafından hesaplandı.

Bunlar alt sınırdır; işletme daha yüksek ücret ödeyebilir. Ücret, ücret artışı ve diğer olanaklar sözleşmeye yazılır.

  • Vergi yok: Öğrenciye ödenen ücret her türlü vergiden muaftır[2].
  • Sözleşmeye yazılır: Ücret tutarı, ücret artışı ve diğer olanaklar, öğrenci ya da velisi ile okul müdürünün de imzaladığı eğitim sözleşmesinde yer alır[1].
  • %50 oranı MTAL için değil: Net asgari ücretin %50’si yalnız Mesleki Eğitim Merkezinde (MESEM) kalfalık yeterliğini kazanmış 12. sınıf öğrencisine uygulanır[2].

Kanunun geçici 12. maddesi, devlet katkısının ödendiği geçiş döneminde işyeri büyüklüğüne bakmadan alt sınırı %30 olarak belirliyordu. Devlet katkısı ödenmediği sürece 20’den az personeli olan işyerinde asıl hükmün, yani %15 alt sınırının uygulanacağı bir hukuki yorumdur; kesinleşmiş bir uygulama değildir[2]. Okulunuzdan bu yılki tutarı mutlaka sorun.

Devlet katkısı ne durumda?

Kasım 2026 itibarıyla işverene ödenen devlet katkısının süresi doldu ve uzatma teklifi Meclis’te bekliyor; öğrencinin ücret hakkı ise sürüyor ve ücreti işveren ödüyor[5].

Devlet katkısı, öğrenci ücretinin bir kısmının İşsizlik Sigortası Fonu’ndan işverene geri ödenmesidir. MTAL öğrencileri için öğrenciye ödenmesi gereken en az ücretin (net asgari ücretin %30’u) 20’den az personeli olan işletmeye üçte ikisi (2026 için 5.615,10 TL), 20 ve üzeri personeli olana üçte biri (2.807,55 TL) ödeniyordu. Bu destek 2021-2022’de beş eğitim yılı uzatılmıştı ve 2025-2026 ders yılı sonuna kadar sürüyordu[2][6].

  • Basına yansıyan bilgilere göre kanunun verdiği uzatma yetkisinin süresi doldu ve devlet katkısı Eylül 2026’dan beri ödenmiyor[5].
  • 12 Kasım 2026’da süreyi uzatmayı amaçlayan bir kanun teklifi TBMM’ye sunuldu; 13 Kasım 2026 itibarıyla teklif henüz yasalaşmamıştı[5].
  • Teklif, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’nda kabul edildi. Yasalaşırsa devlet katkısı hükmü 14 Eylül 2026’dan geçerli olacak; Cumhurbaşkanına katkıyı her seferinde bir ders yılı uzatma yetkisi toplam 15 yıla çıkıyor. 20 Kasım 2026 itibarıyla Genel Kurul’da kabul edildiğine dair bir bilgiye ulaşamadık[7].
  • Konuyla ilgili MEB’in resmî bir açıklamasını bulamadık.

Sigortayı kim öder?

İşletmede mesleki eğitim gören öğrencinin sigorta primini işveren değil, MEB öder; prim, asgari ücretin %50’si üzerinden MEB bütçesinden yatırılır[2].

  • Bu sigortanın kapsamı büyük olasılıkla iş kazası ve meslek hastalığı sigortasıdır (5510 sayılı Kanun’a göre). Bu, 3308 sayılı Kanun’dan çıkardığımız bir yorumdur; kapsamı okulunuza ya da SGK’ya sorabilirsiniz.
  • İşyerinin kusuruyla oluşan iş kazası ve meslek hastalığından işveren sorumludur[2].
  • İşletme, öğrenciyi iş kazası ve meslek hastalığından korumak için iş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki önlemleri almak zorundadır[1].

İşletmeyi kim bulur, öğrenci nasıl yerleştirilir?

İşletmeleri il ve ilçelerde kurulan işletme belirleme komisyonları belirler; öğrenciyle işletme arasındaki sözleşmeyi okul müdürlüğü yapar[1].

  • Uygunluk: Komisyon, işletmede öğretim programına uygun üretim yapılıp yapılmadığına, programın en az %80’ini uygulayacak donanım bulunup bulunmadığına, usta öğretici ya da eğitici personel olup olmadığına ve sağlık ve güvenlik koşullarına bakar[1].
  • Küçük işletmeler: Kanundaki sayıdan az personel çalıştıran bir işletme okul müdürlüğüne yazılı başvurursa, okulda kurulan komisyon onu değerlendirir[1]. Yani tanıdığınız bir ajansı ya da stüdyoyu okula önerebilirsiniz; karar komisyonundur.
  • Sıralama: İşletmeye gidecek öğrenci sayısı yerlerden fazlaysa komisyon öğrencileri önceki yılların yılsonu başarı puanı ortalamasına, disiplin durumuna ve genel durumuna göre sıralar[1].
  • Sözleşme: Ders yılının bitiminden yeni ders yılının ikinci haftası sonuna kadar, her öğrenci için ayrı bir sözleşme imzalanır. Öğrenci reşit değilse sözleşmede velinin imzası bulunur[1].
  • Aynı işyeri: Öğrencinin eğitimine aynı işyerinde devam etmesi esastır. İşletmede yapılamayan uygulamalar başka bir işletmede ya da okulda telafi eğitimiyle tamamlanır[1].

Öğrencinin hakları nelerdir?

Öğrencinin temel hakları ücret, sigorta, ücretli izin, mesleğiyle ilgili işlerde ve sınırlı saatte çalışmak ve bir usta öğreticinin rehberliğidir. Yönetmeliğe göre işletme şunları yapmak zorundadır[1]:

  • Sözleşmede yazan ücreti ödemek; kanundaki alt sınırın altına inmemek.
  • Teorik eğitim için haftada en az iki gün, sınav ve telafi günlerinde de ücretli izin vermek.
  • Öğrenciyi günde sekiz saatten fazla ya da mesleği dışındaki işlerde çalıştırmamak; çocuk ve genç işçilere ilişkin kurallara uymak.
  • Personele sunulan ulaşım ve yemek gibi sosyal hizmetlerden öğrenciyi de yararlandırmak.
  • Her alan için ustalık ya da mesleki yeterliği olan, iş pedagojisi eğitimi almış bir usta öğretici ya da eğitici personel görevlendirmek; en fazla 16 öğrencilik grup için en az bir kişi.
  • Eğitim için gereken malzeme ve araç-gereci sağlamak.
  • Personel sayısı azalsa bile eğitime aldığı öğrenciyi mezun oluncaya kadar eğitime devam ettirmek.

Sözleşme, devamsızlık nedeniyle başarısızlık, sağlık durumunun işten olumsuz etkilenmesi ya da kanunda sayılan durumlar dışında okul ya da işletme tarafından tek taraflı feshedilemez[1]. Okul, eğitimi izlemek ve sorunları çözmek için bir koordinatör öğretmen görevlendirir; işletme bu öğretmene gerekli kolaylığı sağlamak zorundadır[1].

Öğrencinin sorumlulukları nelerdir?

Öğrenci, işletmenin çalışma düzenine uymak, işe uygun kıyafet giymek, kendisine verilen işi özenle yapmak ve eğitimine düzenli devam etmekle yükümlüdür[1].

  • Gizlilik: Üretimle ilgili gizli bilgileri ve kişilere ait özel bilgileri başkalarıyla paylaşamaz. Grafik ve fotoğraf işlerinde bu, müşteri dosyalarını, yayımlanmamış kampanyaları ve çekilen fotoğrafları izinsiz paylaşmamak demektir.
  • Ekipmanı korumak: İşyerinin makine ve araç-gerecini korur.
  • İş dosyası: Yaptığı işlerin görsellerini ve değerlendirme çizelgelerini içeren bir iş dosyası tutar. İşletme için gizli olan işler dosyaya konmaz, işletmede saklanır[1].
  • Programın %80’i: O sınıfa ait uygulamaların en az %80’ini yapmak ve başarılı olmak zorundadır[1].
  • Devamsızlık: Özürsüz devamsızlığı 10 günü, toplam devamsızlığı 30 günü aşan öğrenci başarısız sayılır; işletmeyle sözleşmesi feshedilir ve sigortası sonlandırılır. İşletme, devamsızlığı iki iş günü içinde okula bildirir[1].

Uyarılara rağmen kurallara uymayan öğrencinin işletmeyle ilişkisi kesilir[1].

İyi bir işletme nasıl seçilir?

İyi bir işletme, öğrenciye gerçek işlerde, bir ustanın gözetiminde, güvenli bir ortamda ve öğretim programına uygun iş yaptıran işletmedir. Yönetmelikteki uygunluk ölçütleri de bunu söyler[1]. Aşağıdaki liste bu ölçütleri grafik ve fotoğraf işyerlerine uyarladığımız bir öğretmen önerisidir:

İşletme görüşmesinde sorulacaklar
  • Usta öğretici kim?Sizinle kim ilgilenecek, bu kişi işin içinde mi, haftada ne kadar zaman ayırabilir?
  • Hangi işleri yapacağım?Gerçek müşteri işlerine katılabilecek misiniz, yoksa yalnız fotokopi ve ayak işi mi?
  • Donanım ve yazılımSize ait bir bilgisayar, tasarım yazılımı ya da fotoğraf ekipmanı olacak mı?
  • Baskıyı görebilecek miyim?Baskı öncesi hazırlık, prova ve üretim süreçlerini yakından izleme şansı var mı?
  • Çalışma saatleriGünde 8 saati aşmayan, okul günlerine saygılı bir düzen mi?
  • Ücret ve ödeme günüSözleşmeye yazılacak ücret kanuni alt sınırı karşılıyor mu, ne zaman ödenecek?
  • GüvenlikKesim makinesi, kimyasal ya da stüdyo ışıkları gibi riskler için önlem var mı?
  • Portfolyo izniYaptığınız işleri, müşteri izni olanlarla sınırlı da olsa portfolyonuzda gösterebilecek misiniz?

Öğretmen notu: Liste resmî bir ölçüt değildir. Bir işletme her maddeyi karşılamayabilir; ama usta öğretici, gerçek iş ve güvenlik konularında “hayır” cevabı alırsanız koordinatör öğretmeninizle konuşun.

Bu yıl yaptığınız işler, mezuniyetten sonra iş başvurusunda ya da üniversite sınavında en güçlü malzemeniz olabilir. Gizlilik kurallarına uyarak bunları nasıl düzenleyeceğinizi portfolyo nasıl hazırlanır yazısında anlattık. İşletmeye gitmeden önce baskı süreçlerini tanımak için baskı, stüdyo ışığını denemek için Stüdyo Işığı atölyesine göz atabilirsiniz.

Matbaa atölyesinde siyah gövdeli, silindirleri ve kâğıt çıkış tablası görünen büyük bir Heidelberg baskı makinesi.
Bir matbaa atölyesinde Heidelberg baskı makinesi. İşletme görüşmesinde baskı süreçlerini yakından izleyip izleyemeyeceğinizi sorabilirsiniz.Görsel: Hayon Shin · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Velinin bilmesi gerekenler nelerdir?

Veli, öğrenci reşit değilse eğitim sözleşmesini imzalayan taraftır; bu yüzden ücret, çalışma düzeni ve sorumluluklar konusunda bilgi sahibi olmalıdır[1].

Bu yılın ardından üniversiteyi düşünen öğrenciler için grafik mezunu üniversiteye nasıl gider, çalışmayı düşünenler için mezunlar ne iş yapar yazıları devam niteliğindedir.

Sık sorulan sorular

12. sınıfta haftada kaç gün işletmeye gidilir?

Anadolu Meslek Programında haftada üç gün işletmede beceri eğitimi, iki gün okulda teorik eğitim yapılır. İşletmedeki eğitim ders yılı başında başlar, ders yılı sonunda biter.

İşletmede mesleki eğitimde öğrenciye ne kadar ücret ödenir?

3308 sayılı Kanun’a göre 20 ve üzeri personeli olan işyerinde net asgari ücretin en az %30’u ödenir; bu 2026’da 8.422,65 TL’dir. 20’den az personeli olan işyerinde kanundaki alt sınır %15’tir (4.211,33 TL). Ücret her türlü vergiden muaftır.

Öğrencinin sigortasını kim öder?

Sigorta primini işveren değil, MEB öder; prim asgari ücretin %50’si üzerinden MEB bütçesinden yatırılır. İşyerinin kusuruyla oluşan iş kazası ve meslek hastalığından ise işveren sorumludur.

Devlet katkısı 2026’da ödeniyor mu?

Kasım 2026 itibarıyla işverene ödenen devlet katkısının süresi dolmuş durumda ve basına yansıyan bilgilere göre Eylül 2026’dan beri ödenmiyor. 12 Kasım 2026’da uzatma için bir kanun teklifi TBMM’ye sunuldu; teklif komisyonda kabul edildi, yasalaşırsa Eylül 2026’dan geriye dönük geçerli olacak. Öğrencinin ücret hakkı devam ediyor; güncel durumu okulunuzdan öğrenin.

Staj ile işletmede mesleki eğitim aynı şey mi?

Hayır. İşletmede mesleki eğitim 12. sınıf boyunca haftada üç gün süren ve notla değerlendirilen bir derstir. Staj ise eğitiminin tamamını okulda yapan öğrencilerin tatillerde yaptığı 40 iş günlük bir uygulamadır.

İşletmeyi öğrenci kendisi bulabilir mi?

İşletmeleri işletme belirleme komisyonları belirler. Az personelli bir işletme okul müdürlüğüne yazılı başvurursa okuldaki komisyon onu değerlendirir; bu yüzden bir işletmeyi okula önerebilirsiniz, ama karar komisyonundur.

İşletmede devamsızlık hakkı kaç gündür?

Özürsüz devamsızlık 10 günü, toplam devamsızlık 30 günü aşarsa öğrenci başarısız sayılır. Bu durumda işletmeyle sözleşmesi feshedilir ve sigortası sonlandırılır.

İşletme öğrenciyi her işte çalıştırabilir mi?

Hayır. Öğrenci günde sekiz saatten fazla ve mesleği dışındaki işlerde bağımsız olarak çalıştırılamaz. İşletme, personeline sunduğu ulaşım ve yemek gibi hizmetlerden öğrenciyi de yararlandırmak zorundadır.

Öğrenci ücreti ne zaman ve nasıl ödenir?

Yönetmelik belirli bir ödeme günü yazmaz; ücret, ücret artışı ve diğer olanaklar sözleşmede yer alır. Sözleşmeyi imzalarken ödeme gününü ve ödemenin nasıl yapılacağını sorun. Ücret ödenmezse koordinatör öğretmene ve okul müdürlüğüne bildirin.

İşletmede sorun yaşarsam işletme değiştirebilir miyim?

Yönetmeliğe göre eğitime aynı işyerinde devam etmek esastır ve sözleşme yalnız sayılan durumlarda tek taraflı feshedilebilir. Bir sorun yaşarsanız önce koordinatör öğretmene, gerekirse okul müdürlüğüne başvurun; hangi yolun izleneceğini okul söyler.

Kaynaklar

  1. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (işlenmiş metin), m.36, 121–147. Mevzuat Bilgi Sistemi. Erişim:
  2. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu (işlenmiş metin), m.25 ve geçici m.12. Mevzuat Bilgi Sistemi. Erişim:
  3. Grafik ve Fotoğraf Alanı Çerçeve Öğretim Programı (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli). MEB Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü. Erişim:
  4. 2026 yılı asgari ücreti açıklandı. KPMG Türkiye. Erişim:
  5. MESEM’lerde devlet katkısı tartışması: MESEM’lilerin ücretleri tehlikede. Evrensel. Erişim:
  6. Staj ücretine devlet katkısı 5 eğitim yılı uzatıldı. Millî Eğitim Bakanlığı. Erişim:
  7. TBMM Sanayi Komisyonu GSS borçlarının silinmesini de içeren teklifi kabul etti. ANKA Haber Ajansı. Erişim:

Etiketler: işletmede mesleki eğitim12. sınıfstajöğrenci ücretisigortaMTAL3308

Bu yazıda bir hata ya da eskimiş bilgi mi gördün? Düzeltme bildir. Bu blog bağımsız bir eğitim projesidir; kesin bilgi için okulunuza ve resmî kaynaklara başvurun.

İlgili yazılar